Na tej stronie
Około 6 min czytania

Rembrandt van Rijn, „Powrót syna marnotrawnego”, ok. 1668.
Odchodzimy od metody „straszenia” na rzecz realnego wsparcia
Uzależnienie od alkoholu można skutecznie leczyć za pomocą nowoczesnych leków. Współczesna medycyna dawno odeszła od wyłącznego polegania na disulfiramie (popularnej wszywce), który opierał się na wywoływaniu sztucznego lęku i nieprzyjemnych reakcji fizycznych. Dziś dysponujemy preparatami, które chronią organizm i działają bezpośrednio na biologiczne mechanizmy w mózgu odpowiadające za przymus picia, trudność w zatrzymaniu się oraz nawroty.
Najlepiej poznanymi i przebadanymi lekami tego typu są naltrekson oraz akamprozat. Nie wywołują one zatrucia po sięgnięciu po kieliszek i nie stanowią biologicznego „straszaka”. Ich zadaniem jest wyciszenie głodu alkoholowego oraz ułatwienie pacjentowi utrzymania wyznaczonego celu – całkowitej abstynencji lub znacznego ograniczenia ilości wypijanego alkoholu.
Dlaczego leki mogą pomóc w walce z uzależnieniem?
Uzależnienie od alkoholu jest chorobą wywołującą realne zmiany w funkcjonowaniu mózgu. Regularne i długotrwałe spożywanie alkoholu wpływa na układy neuroprzekaźników odpowiedzialne za poczucie nagrody, poziom dopaminy, rozluźnienie oraz odporność na stres. Mózg przyzwyczaja się do obecności substancji i z czasem zaczyna traktować ją jako główny regulator nastroju, emocji oraz napięcia.
Właśnie dlatego sama silna wola często okazuje się niewystarczająca. Terapia farmakologiczna trafia dokładnie w biologiczne źródło problemu, pomagając odzyskać równowagę.
Duże analizy badań klinicznych jednoznacznie wskazują, że naltrekson i akamprozat mają wykazaną skuteczność:
- Naltrekson osłabia poczucie satysfakcji po wypiciu i wyraźnie zmniejsza ryzyko powrotu do intensywnego picia.
- Akamprozat łagodzi niepokój i ciągłe napięcie po odstawieniu, ułatwiając długoterminowe utrzymanie abstynencji.
Leki nie „wykasują” uzależnienia z dnia na dzień, ale tworzą solidny fundament, dzięki któremu pacjentowi znacznie łatwiej zachować kontrolę nad własnymi decyzjami.
Naltrekson – co sprawia, że alkohol traci swoją atrakcyjność?
Naltrekson działa jako blokada dla układu opioidowego w mózgu. W normalnych warunkach wypicie alkoholu wywołuje wyrzut endorfin – substancji, które stymulują układ nagrody i dają poczucie przyjemności lub euforii. U wielu osób to właśnie ten proces wywołuje natychmiastową potrzebę sięgnięcia po kolejną porcję.
Zażycie naltreksonu blokuje te receptory, sprawiając, że alkohol traci swoje nagradzające właściwości. Chociaż pacjent po jego spożyciu nadal może odczuwać skutki upojenia czy osłabienia koordynacji, zabrana zostaje główna euforyczna „nagroda”. W rezultacie potrzeba kontynuowania picia słabnie, a zatrzymanie się na jednym drinku staje się wreszcie możliwe.
Lek ten jest szczególnie polecany osobom, które potrafią utrzymać kilkudniową przerwę od alkoholu, ale gdy już zaczną pić, bardzo szybko tracą nad tym panowanie. Naltrekson wycisza przymus sięgania po kolejne porcje i pomaga zachować wyznaczone limity.
Przed rozpoczęciem przyjmowania naltreksonu należy koniecznie poinformować lekarza o stosowaniu jakichkolwiek leków przeciwbólowych z grupy opioidów (np. tramadol, kodeina, morfina). Ponieważ naltrekson zablokuje ich działanie, u osób przyjmujących te leki lub uzależnionych od nich może wywołać nagłe i bardzo nieprzyjemne objawy odstawienne.
Akamprozat – wewnętrzny spokój po odstawieniu alkoholu
Akamprozat działa na zupełnie innej zasadzie i jest skierowany głównie do osób, które ukończyły proces detoksykacji i chcą wytrwać w trzeźwości.
Po nagłym odstawieniu alkoholu mózg, który przez miesiące lub lata był sztucznie hamowany i stymulowany, przechodzi w stan nadmiernego pobudzenia. Pacjent może odczuwać stałe napięcie, lęk, rozdrażnienie, problemy ze snem i wewnętrzny niepokój. Bardzo często to właśnie ten brak komfortu psychicznego zmusza do ponownego sięgnięcia po kieliszek – jedynie w celu uzyskania natychmiastowej ulgi.
Akamprozat przywraca zakłóconą równowagę chemiczną w mózgu, łagodząc ten przewlekły dyskomfort. Nie działa jak silny lek uspokajający czy nasenny i nie daje uczucia odurzenia. Jego działanie jest dyskretne, ale niezwykle skuteczne: sprawia, że w ciągu dnia rzadziej pojawia się natrętna myśl, że „czegoś brakuje”, dzięki czemu łatwiej spokojnie funkcjonować bez alkoholu.
Który lek będzie optymalnym wyborem?
Nie istnieje jeden uniwersalny preparat odpowiedni dla każdego. Wybór farmakoterapii zależy od profilu pacjenta i jego celów:
- Naltrekson sprawdza się najlepiej u osób, których głównym problemem jest silna impulsywność, poszukiwanie przyjemności w alkoholu oraz utrata kontroli po wypiciu pierwszego kieliszka.
- Akamprozat przynosi najlepsze rezultaty u osób, które wyeliminowały już alkohol ze swojego życia, ale zmagają się z napięciem, lękiem i obawą przed nawrotem.
Ostateczną decyzję zawsze podejmuje lekarz psychiatra po ocenie stanu zdrowia, funkcji wątroby i nerek oraz dokładnym przeanalizowaniu historii uzależnienia.
Pomoc w gabinecie psychiatrycznym w Lesznie
Leczenie farmakologiczne i psychoterapia nie wykluczają się nawzajem – stanowią dla siebie doskonałe dopełnienie. Lek pomaga opanować biologię: zmniejsza fizyczny głód, tonuje napięcie i ułatwia kontrolowanie impulsów. Psychoterapia daje narzędzia do zmiany nawyków, uczenia się radzenia sobie ze stresem bez alkoholu i rozpoznawania trudnych emocji.
Co istotne, rozpoczęcie leczenia wcale nie wymaga od razu deklaracji o bezwzględnej abstynencji na całe życie. Dla wielu pacjentów pierwszym krokiem bywa znaczne ograniczenie spożycia i redukcja szkód zdrowotnych.
W moim gabinecie psychiatrycznym w Lesznie pomagam pacjentom bezpiecznie przejść przez proces kwalifikacji do farmakoterapii, dobrać właściwe leki oraz stworzyć plan leczenia dopasowany do indywidualnych celów. Jeśli zmagasz się z problemem alkoholowym lub widzisz go u bliskiej osoby, zapraszam na indywidualną konsultację.
Najczęstsze pytania
Czy istnieje lek, który zmniejsza ochotę na alkohol?
Tak. Jednym z najlepiej przebadanych leków jest naltrekson. Blokuje receptory opioidowe i zmniejsza nagradzające działanie alkoholu, co prowadzi do wyciszenia głodu alkoholowego oraz ogranicza potrzebę dalszego picia po rozpoczęciu spożywania.
Czy podczas stosowania naltreksonu można wypić alkohol?
Naltrekson nie wywołuje groźnych reakcji toksycznych po wypiciu alkoholu. Jednym z jego zastosowań jest właśnie ograniczenie ryzyka utraty kontroli, dlatego lek bywa stosowany również u osób, które na początku terapii dążą do ograniczenia spożycia, a nie pełnej abstynencji.
Czy naltrekson lub akamprozat uzależniają?
Nie. Żaden z tych leków nie powoduje euforii, nie wykazuje działania nagradzającego i nie prowadzi do uzależnienia fizycznego.
Kiedy stosuje się akamprozat?
Akamprozat jest przeznaczony przede wszystkim dla osób, które odstawiły alkohol i chcą utrzymać długoterminową abstynencję. Pomaga stabilizować równowagę neurochemiczną w mózgu i łagodzi przewlekłe napięcie psychiczne po detoksykacji.
Czy leczenie farmakologiczne wymaga pobytu w szpitalu?
Nie zawsze. Wiele osób skutecznie prowadzi terapię farmakologiczną w trybie ambulatoryjnym, podczas regularnych wizyt w gabinecie psychiatrycznym.